ಅನಾವರಣ
ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಎಂದರೆ ಮಳೆಗೊಂದು ಹಬ್ಬ. ಕುದ್ರೋಳಿಯ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಆಟೋಗಳ ಹಾರ್ನ್, ತರಕಾರಿ ಮಾರುವವರ ಕೂಗು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ – ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ರಾಗ. ಆ ರಾಗದ ನಡುವೆ “ಕಲಾದರ್ಶಿನಿ” ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮಾತ್ರ ಮೌನವಾಗಿತ್ತು.
ಸಂಜೆ 6:15. ಗ್ಯಾಲರಿಯೊಳಗೆ ಮೀರಾ ಒಬ್ಬಳೇ. ವಯಸ್ಸು 32, ಆದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ 50 ವರ್ಷದ ಆಯಾಸ. ಮುಂದೆ 6 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಖಾಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್. ಪಕ್ಕದ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಒಣಗಿ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟ ಬ್ರಶ್ಗಳು, ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಬಣ್ಣದ ಟ್ಯೂಬ್ಗಳು, ಟರ್ಪೆಂಟೈನ್ ವಾಸನೆ. ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಕ್ಷರದ ಬ್ಯಾನರ್:
“ಅನಾವರಣ: ಮೀರಾಳ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ – ಜುಲೈ 15, 2026, ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆ” ಇನ್ನು 72 ಗಂಟೆ. 10 ವರ್ಷದ ಕನಸು, 10 ವರ್ಷದ ಭಯ. ಮುಖ್ಯ ಚಿತ್ರ ಇನ್ನೂ ಶುರುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಮಾಲೀಕ ಶೆಟ್ಟರು ಒಳಬಂದರು. 60ರ ಆಸುಪಾಸು, ಬಿಳಿ ತಲೆ, ಖಾದಿ ಜುಬ್ಬ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಲಾ ವಲಯದ ಭೀಷ್ಮ. “ಮಗೂ, ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ರು. ‘ಲೀಡ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್’ ಯಾವುದು ಅಂತ ಹೆಡ್ಲೈನ್ ಹಾಕ್ಬೇಕಂತೆ. ಏನು ಹೇಳಲಿ?”
ಮೀರಾ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ಗೆ ಬೆನ್ನು ಹಾಕಿ ನಿಂತಳು. “ಸರ್, ‘ಅನಾವರಣ’ ಆಗದೇ ಇದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಬದುಕೇ ಅನಾವರಣ ಆಗಲ್ಲ. ಎರಡು ದಿನ ಟೈಮ್ ಕೊಡಿ.”
ಶೆಟ್ಟರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟರು. “ನಿನ್ನನ್ನು 22 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀನಿ. ಕಾಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಫಸ್ಟ್ ಪ್ರೈಜ್ ತಗೊಂಡಾಗ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿತ್ತು. ಈಗ… ಏನಾಯ್ತು ಮಗೂ? ಬ್ರಶ್ ಯಾಕೆ ನಡುಗುತ್ತೆ?” ಮೀರಾ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಕೊಡಲಿಕ್ಕೆ ಅವಳ ಬಳಿ ಪದಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು – ಅರ್ಜುನ್. 2016. ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜು. ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀರಾ ಮೂರನೇ ವರ್ಷ. ಅವಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆ: “ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ #7”, “ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ #12”. ಆದರೆ ನೋಡಿದವರು ಹೆಸರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು – “ಒಂಟಿ ದೋಣಿ”, “ಅಮ್ಮನ ಸೆರಗು”, “ಮಳೆ ನಿಂತ ಸಂಜೆ”.
ಅದೇ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಜರ್ನಲಿಸಂ ವಿಭಾಗದ ಅರ್ಜುನ್. ಎತ್ತರ, ಸುರುಳಿ ಕೂದಲು, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಕಾನ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ. ಅವನು “ಕ್ಷಣಗಳ ಬೇಟೆಗಾರ”. ಕಾಲೇಜು ಫೆಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೀರಾಳ ಚಿತ್ರ “ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ #19″ಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ. ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಜುನ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಕಾಲೇಜು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಮುಖಪುಟ ಮಾಡಿದ್ದ.
“ನಿನ್ನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಥೆ ಓದ್ತೀನಿ ಮೀರಾ. ಒಂದು ಫ್ರೇಮ್ನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಬಿಡ್ತೀಯಾ” ಎಂದು ಅರ್ಜುನ್ ಹೇಳಿದ್ದ.
“ನಿನ್ನ ಫೋಟೋದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನೇ ನೋಡ್ತೀನಿ ಅರ್ಜುನ್. ನೀನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡೋ ಮುಂಚೆ ನಾನು ಹೇಗಿದ್ದೆ ಅಂತ ನನಗೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ” ಎಂದು ಮೀರಾ ನಕ್ಕಿದ್ದಳು.
ಅಲ್ಲಿಂದ “ಅನಾವರಣ” ಹುಟ್ಟಿತು. ಇಬ್ಬರ ಜಂಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ನಿಯಮ ಸರಳ: ಮೀರಾ ಒಂದು ಭಾವನೆಗೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಆ ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿಜವಾದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರ + ಫೋಟೋ = ಅನಾವರಣ.
ಮೊದಲ ಸೆಟ್: “ಕಾಯುವಿಕೆ”. ಮೀರಾ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರ – ಬಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಹುಡುಗಿ, ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನ ಹೆಡ್ಲೈಟ್. ಅರ್ಜುನ್ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ – ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೀರಾ ಮಳೆ ನಿಂತ ಸಂಜೆ ಪಿವಿಎಸ್ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನಿಗಾಗಿ ಕಾದ ಕ್ಷಣ. ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಜೋಡಿ ಫೇಮಸ್. “ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು” ಎಂದು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರೀತಿ ಯಾವಾಗ ಆಯ್ತು ಎಂದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಾದಾಗ ಈಗಾಗಲೇ ಮದುವೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ – ಎಲ್ಲ ಕನಸು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು.
2016, ಡಿಸೆಂಬರ್ 17. ಮೀರಾಳ 23ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ. ಅರ್ಜುನ್ “ಸರ್ಪ್ರೈಸ್ ಇದೆ, ಪಣಂಬೂರು ಬೀಚ್ಗೆ ಬಾ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆ” ಎಂದು ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದ್ದ. ಮೀರಾ ಹೊಸ ಹಳದಿ ಚೂಡಿದಾರ್ ತೊಟ್ಟು ಹೋದಳು. 3 ಗಂಟೆ ಕಾದಳು. ಅರ್ಜುನ್ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಫೋನ್ ಸ್ವಿಚ್ ಆಫ್.
ಮಾರನೇ ದಿನ ಅವನ ರೂಮ್ಗೆ ಹೋದಳು. ಬೀಗ. ಮನೆ ಓನರ್ ಹೇಳಿದರು, “ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ. ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಅಂದ.”
ಗೆಳೆಯ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಕ್ಕಿದ. “ಮೀರಾ, ಅವನು ಹೇಳದೆ ಹೋಗೋ ಹುಡುಗ ಅಲ್ಲ. ಏನೋ ಆಗಿದೆ. ಆದ್ರೆ ಏನು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.”
ಮೀರಾ 6 ತಿಂಗಳು ಕಾದಳು. ಪತ್ರ ಇಲ್ಲ, ಮೇಲ್ ಇಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಾರಿ “ಸಾರಿ” ಅನ್ನೋ ಪದವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವಳ ಬ್ರಶ್ ನಿಂತಿತು. “ಅನಾವರಣ” ಫೈಲ್ಗೆ ಬೆಂಕಿ ಇಟ್ಟಳು. ಕಾಲೇಜು ಬಿಟ್ಟಳು. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ – ಅಲೆದಳು. ಟ್ಯೂಷನ್, ಫ್ರೀಲಾನ್ಸ್ ಡಿಸೈನ್, ಬದುಕು ತಳ್ಳಿದಳು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಜುಲೈ 12, 2026, ರಾತ್ರಿ 11 ಗಂಟೆ. ಮೀರಾ ತನ್ನ ಅಡ್ಯನಡ್ಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಟ್ರಂಕ್ ತೆಗೆದಳು. ಅಪ್ಪ 2 ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಮನೆ ಪೂರ್ತಿ ಒಬ್ಬಳೇ.
ಟ್ರಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್, ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನದ ಮೆಡಲ್, ಅರ್ಧ ಸುಟ್ಟ “ಅನಾವರಣ” ಫೈಲ್. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ನೀಲಿ ಲಕೋಟೆ. ಮೇಲೆ ಅರ್ಜುನ್ನ ಅಕ್ಷರ: “ಮೀರಾ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ 2016”.
ಅವಳು ಈ ಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಅರ್ಜುನ್ ಅವಳ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ರೂಮ್ಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ್ದ, ಆದರೆ ಆ ದಿನ ಮೀರಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ವಾರ್ಡನ್ ಈ ಟ್ರಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಕೈ ನಡುಗುತ್ತ ಲಕೋಟೆ ಬಿಚ್ಚಿದಳು. ಒಳಗೆ 4×6 ಫೋಟೋ. ಪಣಂಬೂರು ಬೀಚ್. ಮೀರಾ ಮರಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಜುನ್ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ. ಹಿಂದೆ ಅರ್ಜುನ್ನ ಕೈಬರಹ:
“ಮೀರಾ,
ಇವತ್ತು ನಿನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಗಿಫ್ಟ್ ಕೊಡಬೇಕು ಅಂತ ಈ ಫೋಟೋ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕೊಡೋ ಧೈರ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನೆ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಬಂದಿದೆ – ಬ್ಲಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಸ್ಟೇಜ್ 4. ಡಾಕ್ಟರ್ 3 ತಿಂಗಳು ಅಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹೋಗ್ತಿಲ್ಲ, ಕೆಎಂಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಐಸಿಯುಗೆ ಹೋಗ್ತಿದ್ದೀನಿ.
ನಿನ್ನ ಕನಸಿನ ‘ಅನಾವರಣ’ಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಾವಿನ ನೆರಳು ಬೀಳಬಾರದು. ನೀನು ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಕಲಾವಿದೆ ಆಗಬೇಕು. ನನ್ನ ನೆನಪು ನಿನ್ನ ಬ್ರಶ್ ಕಟ್ಟಬಾರದು. ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳದೆ ಹೊರಟೆ. ಕ್ಷಮಿಸು. ನಾನು ಇರೋವರೆಗೂ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿ ಉಸಿರಲ್ಲಿ ಇರ್ತೀನಿ. ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಕೊನೆ ಕ್ಲಿಕ್ ನೀನು.
ನಿನ್ನವನೇ, ಅರ್ಜುನ್”
ಕೆಳಗೆ “ನನ್ನ ಡೈರಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಹತ್ರ ಇದೆ. ನೀನು ಒಂದು ದಿನ ಮತ್ತೆ ಬ್ರಶ್ ಹಿಡಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತೆ.” ಮೀರಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಸಿದಳು. 10 ವರ್ಷದ ಗೋಡೆ ಒಡೆದು ಮಹಾಪೂರ. ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತಳು. ಕೋಪ, ಪ್ರೀತಿ, ಅಪರಾಧಿ ಭಾವ – ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ. ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಅತ್ತೇ ಇದ್ದಳು.
ಬೆಳಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದಳು. ಮುಖ ತೊಳೆದಳು. ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಓಡಿದಳು. ಖಾಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಎದುರು ನಿಂತಳು.
ಮುಂದಿನ 48 ಗಂಟೆ ಮೀರಾ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ಮಲಗಲಿಲ್ಲ. ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಳು. ಶೆಟ್ಟರು ಕಾಫಿ, ಬನ್ ತಂದು ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವಳು ಬ್ರಶ್ ಕೆಳಗಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಮೊದಲು ಆಕಾಶ ಬಿಡಿಸಿದಳು – ಕಡು ನೀಲಿ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಕಿತ್ತಳೆ ಅಲ್ಲ. ನೋವಿನ ನೀಲಿ. ನಂತರ ಮರಳು – ತಣ್ಣನೆಯ ಬೂದು. ನಂತರ ಹುಡುಗಿ – ಹಳದಿ ಚೂಡಿದಾರ್, ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕುಳಿತ ಮೀರಾ.
ಕೊನೆಗೆ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಅರ್ಜುನ್ನನ್ನು ಬಿಡಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೇಗೆ? ಫೋಟೋ ಇಲ್ಲ, ನೆನಪು ಮಾತ್ರ. ಅವಳು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದಳು. 2016ರ ಪಣಂಬೂರು ಸಂಜೆ. ಗಾಳಿ, ಉಪ್ಪಿನ ವಾಸನೆ, ಅರ್ಜುನ್ನ ನಗು. ಬ್ರಶ್ ಆಡಿಸಿತು.
ಅರ್ಜುನ್ ಮೂಡಿದ – ಮಂಜಿನಂತೆ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ. ಅವನಿಗೆ ನೆರಳು ಕೊಡಲು ಹೋದಳು. ಬ್ರಶ್ ನಿಂತಿತು. ಬೇಡ. ಅವನು ಈಗ ಬೆಳಕು. ನೆರಳು ಅವಳದು. ಹುಡುಗಿಯ ನೆರಳನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆದಳು – ಅದು ಹುಡುಗನ ಕಾಲವರೆಗೂ ಚಾಚಿತು.
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು. ಮೊದಲು ಎರಡು. ನಂತರ ಹತ್ತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಳು. ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಆಯ್ತು: “ನೀನು ನೋಡುವ ದೃಶ್ಯ ನಾನು, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು ನೀನು.”
ಜುಲೈ 14, ರಾತ್ರಿ 11:50. ಬ್ರಶ್ ಕೆಳಗಿಟ್ಟಳು. ಚಿತ್ರ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಹೆಸರಿಟ್ಟಳು – “ಅವನು”.
ಜುಲೈ 15, ಸಂಜೆ 7. ಗ್ಯಾಲರಿ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಯರ್, ಶಾಸಕರು, ಕಲಾವಿದರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಪತ್ರಕರ್ತರು. ಮೀರಾ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಸರಳ ಕಾಟನ್ ಸೀರೆ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಾಡಿಗೆ, ತುಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ. ಶೆಟ್ಟರು ಮಾತಾಡಿದರು: “10 ವರ್ಷದ ನಂತರ ಮೀರಾ ಮತ್ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ‘ಅನಾವರಣ’ ಅಂದರೆ ಮುಸುಕು ತೆಗೆಯೋದು. ಇವತ್ತು ಮೀರಾ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಸುಕು ತೆಗೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಮುಖ್ಯ ಚಿತ್ರ ‘ಅವನು’ವನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಕಲಾವಿದೆ ಮೀರಾ ಅವರನ್ನೇ ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.”
ಮೀರಾ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದಳು. ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಎಳೆದಳು.
ನಿಶ್ಯಬ್ದ. 2 ನಿಮಿಷ ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಯಾರೋ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದರು. ಇಡೀ ಹಾಲ್ ಎದ್ದು ನಿಂತಿತು.
‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಕೇಳಿದಳು: “ಮೀರಾ, ಈ ಹುಡುಗ ಯಾರು? ಯಾಕೆ ಅವನಿಗೆ ನೆರಳಿಲ್ಲ?”
ಮೀರಾ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿದಳು. 10 ವರ್ಷದ ಕಥೆಯನ್ನು 3 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು. ಅರ್ಜುನ್ನ ಪತ್ರದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದಿದಳು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು: “ಅನಾವರಣ ಅಂದರೆ ಸತ್ಯ ತೋರಿಸೋದು. ನನ್ನ ಸತ್ಯ ಅರ್ಜುನ್. ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹೋದ. ಇವತ್ತು ಅವನನ್ನು ನಿಮಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅವನಿಗೆ ನೆರಳಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕು.”
ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರೊ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದರು. “ಮಗಳೇ, ಕಲೆ ಅಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಅಲ್ಲ, ನೋವನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ ಮಾಡೋದು. ನೀನು ಇವತ್ತು ನೋವನ್ನೇ ದೇವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ. ಇದು ಚಿತ್ರ ಅಲ್ಲ, ತೀರ್ಥ.”
ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆ. ಗ್ಯಾಲರಿ ಖಾಲಿ. ಮೀರಾ “ಅವನು” ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬಳೇ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು. ಫೋನ್ ರಿಂಗಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಕೋಡ್.
“ಹಲೋ, ಮೀರಾ ಮೇಡಂ ಅಲ್ವಾ? ನಾನು ವಿಕ್ರಮ್, ಅರ್ಜುನ್ ತಮ್ಮ. ಅಣ್ಣ 2017 ಜನವರಿ 2ಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಸಾಯೋ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಪೆನ್ಡ್ರೈವ್ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಅದರಲ್ಲಿ ‘ಮೀರಾ ಒಂದು ದಿನ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದು ನೋಡು’ ಅಂತ ಬರೆದಿದ್ದ. ಇವತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಲೈವ್ ನೋಡಿದೆ. ಪೆನ್ಡ್ರೈವ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 200 ಫೋಟೋ ಇದೆ ಮೇಡಂ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಮ್ಮದು. ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ. ಅಣ್ಣ ಕೊನೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿರೋದು. ನಿಮಗೆ ಕಳಿಸಲಾ?”
ಮೀರಾಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು. “ಕಳಿಸಿ ವಿಕ್ರಮ್. ಪ್ಲೀಸ್ ಕಳಿಸಿ.”
5 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ಗೆ ವಿಡಿಯೋ ಬಂತು. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬೆಡ್. ತೆಳ್ಳಗಾದ ಅರ್ಜುನ್. ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಅದೇ ಬೆಳಕು.
“ಹಾಯ್ ಮೀರಾ. ನೀನು ಇದನ್ನು ನೋಡ್ತಿದ್ದೀಯ ಅಂದರೆ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಶ್ ಹಿಡಿದಿದ್ದೀಯಾ. ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ಕಣೇ. ನನ್ನ ಸಾವು ವ್ಯರ್ಥ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಒಂದು ಆಸೆ. ‘ಅನಾವರಣ’ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡು. ನನ್ನ ಫೋಟೋ, ನಿನ್ನ ಚಿತ್ರ – ಸೇರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡು. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಬೇಡ. ‘ಅವನು ಮತ್ತು ಅವಳು’ ಅಂತ ಹೆಸರಿಡು. ನೀನು ನೋಡುವ ಪ್ರತಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಲ್ಲೂ ನಾನಿರ್ತೀನಿ. ಬೈ ಮೀರಾ. ಲವ್ ಯೂ ಫಾರೆವರ್.”
ವಿಡಿಯೋ ಮುಗಿಯಿತು. ಮೀರಾ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ಗೆ ತಲೆ ಒರಗಿಸಿದಳು. ಹೊರಗೆ ಮಳೆ ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಳಗೆ, 10 ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಳಕಿತ್ತು.
“ಅವನು ಮತ್ತು ಅವಳು: ಒಂದು ಅನಾವರಣ” ಪುಸ್ತಕ 6 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮೀರಾಳ 20 ಚಿತ್ರ, ಅರ್ಜುನ್ನ 200 ಫೋಟೋ. ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದವರು ಶೆಟ್ಟರು. ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದವಾಯಿತು.
ಮೀರಾ ಈಗ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ “ಅನಾವರಣ ಆರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್” ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಚಿತ್ರಕಲೆ ತರಬೇತಿ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜುಲೈ 15ರಂದು “ಅನಾವರಣ ದಿನ”. ಆ ದಿನ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೋವಿನ ಮುಸುಕನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೀರಾಳ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ “ಅವನು” ಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಇದೆ. ಸಂಜೆಯಾದಾಗ ಆ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಕೊನೆ ಕಿರಣ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅರ್ಜುನ್ನ ಮಂಜಿನ ರೂಪ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೀರಾ ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಮನವೆಂಬ ಮರ್ಕಟ ಈಗ ಮೌನ.
ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ – ಅನಾವರಣ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ, ರೂಪ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಬದಲಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಕಥೆಗಳು ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳಕು ಕಾಣಲೇ ಬೇಕು. ಆಗ ಅವು ನೋವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
